VietGAP là gì? Tìm hiểu từ A-Z về VietGAP

VietGAP là bộ tiêu chuẩn “vàng” đảm bảo nông sản sạch, an toàn và có nguồn gốc rõ ràng tại Việt Nam. Việc tuân thủ VietGAP không chỉ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn là điều kiện bắt buộc để nông sản tiến vào các hệ thống phân phối hiện đại.

1. VietGAP là gì? Mục tiêu chính của VietGAP

VietGAP (viết tắt của Vietnamese Good Agricultural Practices) là hệ thống các quy định về thực hành nông nghiệp tốt tại Việt Nam. Đây là bộ tiêu chuẩn do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành, bao gồm các hướng dẫn sản xuất nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm, sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng, đồng thời bảo vệ môi trường.

Mục tiêu chính:

• Đảm bảo an toàn thực phẩm: Loại bỏ các tác nhân gây ô nhiễm sinh học, hóa học và vật lý trong quá trình sản xuất, thu hoạch.
• Nâng cao chất lượng nông sản: Tạo ra các sản phẩm đồng nhất về chất lượng, đủ tiêu chuẩn cung ứng cho các hệ thống bán lẻ hiện đại và xuất khẩu.
• Bảo vệ môi trường: Giảm thiểu tác động tiêu cực của hoạt động nông nghiệp lên hệ sinh thái thông qua việc kiểm soát phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.
• An sinh xã hội: Đảm bảo sức khỏe và điều kiện làm việc an toàn cho người lao động trực tiếp.
• Truy xuất nguồn gốc: Thiết lập hệ thống ghi chép nhật ký sản xuất, giúp dễ dàng xác định nguyên nhân và thu hồi sản phẩm khi có sự cố.

2. 4 tiêu chí cốt lõi của VietGAP

Để đạt được chứng nhận VietGAP, tổ chức/hộ sản xuất phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe dựa trên 4 trụ cột sau:

• Tiêu chuẩn về kỹ thuật sản xuất: Quy định cụ thể về phương thức canh tác, chăn nuôi, cách chọn giống, nguồn nước tưới và đất trồng nhằm tối ưu hóa năng suất và chất lượng.
• An toàn thực phẩm: Đảm bảo sản phẩm không có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất, kháng sinh hoặc vi sinh vật gây hại vượt mức cho phép theo quy định pháp luật.
• Môi trường làm việc: Khu vực sản xuất phải sạch sẽ, có thiết bị bảo hộ cho người lao động, đảm bảo sức khỏe và phúc lợi cho người sản xuất.
• Truy xuất nguồn gốc sản phẩm: Yêu cầu bắt buộc về việc lưu trữ hồ sơ, nhật ký sản xuất từ khâu chuẩn bị đến khi thành phẩm tới tay người tiêu dùng, giúp minh bạch hóa thông tin nguồn gốc.

3. Phạm vi áp dụng của VietGAP

VietGAP có phạm vi bao phủ rộng lớn trên nhiều lĩnh vực sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam, bao gồm 3 nhóm chính:

• Lĩnh vực Trồng trọt: Áp dụng cho các loại rau ăn lá, rau ăn củ, quả tươi, chè, lúa, cà phê, hạt điều, tiêu và các loại cây lương thực khác.
• Lĩnh vực Chăn nuôi: Áp dụng cho các cơ sở nuôi lợn, gà, bò (sữa và thịt), vịt, ngan và các loại gia súc, gia cầm phổ biến.
• Lĩnh vực Thủy sản: Áp dụng đối với các loài thủy sản nuôi trồng như tôm (tôm thẻ chân trắng, tôm sú), cá tra và các loại thủy sản nước ngọt, nước mặn khác.

4. Sự khác biệt giữa VietGAP và GlobalGAP

Dù cả hai đều hướng tới mục tiêu thực hành nông nghiệp tốt (GAP), tuy nhiên có những khác biệt cơ bản về quy mô, độ khắt khe và giá trị thương mại:

5. Quy trình đánh giá, chứng nhận VietGAP

Quy trình đánh giá, chứng nhận VietGAP được quy định tại Điều 14, 15 và 16 Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT, cụ thể như sau:

5.1. Hình thức đánh giá

Tùy vào từng giai đoạn của hợp đồng chứng nhận, tổ chức chứng nhận sẽ áp dụng các hình thức đánh giá sau:

• Đánh giá lần đầu: Thực hiện ngay sau khi cơ sở sản xuất hoàn tất việc ký kết hợp đồng chứng nhận VietGAP.
• Đánh giá giám sát: Thực hiện sau khi cơ sở đã được cấp giấy chứng nhận. Hình thức này có thể định kỳ (báo trước) hoặc đột xuất nhằm đảm bảo cơ sở duy trì đúng các tiêu chuẩn đã cam kết.
• Đánh giá hành động khắc phục: Áp dụng đối với các cơ sở đã được đánh giá nhưng chưa đủ điều kiện để cấp mới, duy trì hoặc mở rộng phạm vi chứng nhận.
• Đánh giá lại: Thực hiện khi giấy chứng nhận VietGAP cũ đã hết hiệu lực và cơ sở có nhu cầu cấp mới.
• Đánh giá đột xuất: Được thực hiện không báo trước trong các trường hợp đặc biệt:

• • Có khiếu nại về việc cơ sở vi phạm tiêu chuẩn VietGAP.
  • Phát hiện sản phẩm không đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm.
  • Khi có yêu cầu kiểm tra từ cơ quan quản lý nhà nước.

5.2. Phương thức đánh giá

Việc đánh giá sản phẩm phù hợp với tiêu chuẩn VietGAP được thực hiện thông qua sự kết hợp giữa hai hoạt động:

• Đánh giá quá trình sản xuất/sơ chế: Kiểm tra trực tiếp các khâu trong quy trình vận hành tại thực địa.
• Thử nghiệm mẫu: Lấy mẫu điển hình tại nơi sản xuất hoặc sơ chế để phân tích các chỉ tiêu kỹ thuật, đảm bảo tính khách quan về chất lượng sản phẩm.

5.3. Trình tự và nội dung đánh giá

Quy trình đánh giá được triển khai theo các bước và nội dung trọng tâm sau:

• Đánh giá quá trình sản xuất: Kiểm tra thực tế dựa trên các tiêu chí và hướng dẫn cụ thể của từng loại sản phẩm. Đặc biệt, các lĩnh vực như thủy sản, trồng trọt (rau, quả, chè) và chăn nuôi (bò sữa, gia cầm, lợn, ong) phải tuân thủ nghiêm ngặt các phụ lục tiêu chí hiện hành.
• Lấy mẫu và phân tích:

• • Thực hiện lấy mẫu môi trường (đất, nước, không khí), vật tư đầu vào hoặc mẫu sản phẩm điển hình.
  • Xác định các chỉ tiêu phân tích theo quy chuẩn kỹ thuật trong trường hợp cơ sở sản xuất không cung cấp được kết quả phù hợp.

• Đối với cơ sở sản xuất nhiều thành viên (Nhóm hộ/HTX):

• • Đánh giá hệ thống quản lý chất lượng nội bộ và kiểm tra hồ sơ, tài liệu lưu trữ.
  • Đánh giá thực địa các thành viên đại diện: Số lượng thành viên được chọn đánh giá tối thiểu bằng căn bậc 2 của tổng số thành viên (tỷ lệ này thay đổi tùy theo đánh giá lần đầu, đánh giá lại hay giám sát).

• Hướng dẫn hồ sơ và cấp chứng nhận: Tổ chức chứng nhận có trách nhiệm xây dựng hướng dẫn chi tiết về hồ sơ đăng ký, trình tự, thời gian thực hiện và quy trình cấp giấy chứng nhận cụ thể cho từng sản phẩm để thông báo cho đơn vị đăng ký.

6. Câu hỏi thường gặp

6.1. Tại sao thực phẩm VietGAP là lựa chọn hàng đầu cho gia đình?

Sử dụng thực phẩm đạt chuẩn VietGAP giúp người tiêu dùng giải quyết triệt để nỗi lo về an toàn vệ sinh thực phẩm nhờ các lý do sau:

• An toàn cho sức khỏe: Sản phẩm được kiểm soát chặt chẽ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh, kim loại nặng và các vi sinh vật gây bệnh, giảm thiểu nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
• Minh bạch nguồn gốc: Mọi sản phẩm VietGAP đều có hệ thống ghi chép và mã số truy xuất, cho phép người mua biết rõ thông tin về nơi sản xuất, thời điểm thu hoạch và quy trình đóng gói.
• Chất lượng ổn định: Quy trình canh tác chuẩn giúp nông sản giữ được hương vị tự nhiên, độ tươi ngon và hàm lượng dinh dưỡng cao hơn so với các loại thực phẩm trôi nổi không rõ nguồn gốc.
• Thúc đẩy tiêu dùng bền vững: Khi lựa chọn VietGAP, gia đình bạn đang gián tiếp ủng hộ các phương thức canh tác nhân văn, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng nông thôn.

6.2. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhận lợi ích gì khi nhận chứng nhận VietGAP?

Chứng nhận VietGAP không chỉ là “tấm thẻ bài” về chất lượng mà còn mang lại lợi thế kinh doanh rõ rệt:

• Khẳng định uy tín thương hiệu: Tạo dựng niềm tin vững chắc với khách hàng và đối tác kinh doanh thông qua chứng chỉ được cấp bởi các tổ chức độc lập và uy tín.
• Mở rộng kênh phân phối: Là điều kiện tiên quyết để đưa nông sản vào các hệ thống bán lẻ hiện đại như siêu thị (WinMart, Co.op Mart, AEON…), chuỗi cửa hàng tiện lợi và các bếp ăn tập thể tiêu chuẩn cao.
• Tối ưu hóa chi phí sản xuất: Quy trình ghi chép và định lượng giúp chủ cơ sở quản lý hiệu quả vật tư đầu vào (phân bón, thuốc, thức ăn), giảm thiểu lãng phí và thất thoát.
• Giảm thiểu rủi ro pháp lý: Đảm bảo sản phẩm luôn tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm của Nhà nước, tránh các sự cố thu hồi hàng hóa hoặc xử phạt hành chính.
• Tăng giá trị sản phẩm: Nông sản có chứng chỉ VietGAP thường có giá bán và khả năng cạnh tranh cao hơn so với sản phẩm sản xuất theo phương thức truyền thống.

6.3. Chứng nhận VietGAP có hiệu lực trong bao lâu?

Giấy chứng nhận VietGAP có hiệu lực tối đa 02 năm kể từ ngày cấp. Giấy chứng nhận VietGAP được gia hạn tối đa 03 tháng đối với trường hợp cơ sở sản xuất được cấp Giấy chứng nhận nhưng không tiếp tục đăng ký cấp lại sau khi hết hạn.

6.4. Sản phẩm VietGAP là gì?

Sản phẩm VietGAP là các loại nông sản, thủy sản hoặc sản phẩm chăn nuôi được sản xuất và sơ chế theo đúng các tiêu chí của tiêu chuẩn VietGAP.

VietGAP là chìa khóa để nâng tầm giá trị và khẳng định uy tín cho nông sản nội địa. Bằng cách chuẩn hóa từ khâu canh tác đến môi trường sơ chế, doanh nghiệp sẽ xây dựng được niềm tin bền vững và sẵn sàng cho các cơ hội xuất khẩu quốc tế.

Liên hệ Intech E&C để được khảo sát miễn phí, tư vấn thiết kế và nhận báo giá chi tiết cho dự án của bạn:

• Website: https://intech.vn/
• Email: contact@intechgroup.vn
• Số điện thoại: 0972413618
• Địa chỉ:

• • Trụ sở chính: 145 Ngọc Hồi, Phường Yên Sở, TP Hà Nội, Việt Nam
  • Nhà máy – Trung tâm R&D: Số 32, đường Hữu Nghị, Khu Công nghiệp Đô thị và Dịch vụ VSIP, Phường Từ Sơn, Tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam
  • Chi nhánh Sài Gòn: 274 Đồng Đen, Phường Bảy Hiền, TP Hồ Chí Minh, Việt Nam